Psikolog ve Etik Kuralları

Maalesef ki toplumumuzda psikolojik danışmanlık hizmeti alması gerektiğini halde bu durumdan kaçınan çok sayıda insan var. Başta Ankara, İstanbul ve İzmir gibi büyük şehirlerde olmak üzere, psikolojik danışmanlık ihtiyacına göre danışmanlık alan kişi sayısı istatistiklerde çok düşük görünüyor. Bunun birinci sebebi psikologların ne is yaptığının tam olarak bilinmemesi sebebiyle takınılan “ben deli miyim” tavrı olmaktadır. İkinci sebep ise psikoloğa güven duymakta zorlanmaktır. Bu noktada kişiler yabancı bir kişiye bütün sırlarını açmak olarak yanlış bir düşünceye kapılıyor ve psikoloğa gitmeye çekiniyorlar. Bu yazımızda ki amacımız psikologların nasıl kişiler oldukları, mesleklerini hangi kurallara göre icra ettikleri ve danışan kişi bilgilerini nasıl muhafaza ettiklerini açıklamak olacak. Böylece psikologlar hakkında daha çok bilgi sahibi olabilir ve daha kolay güven duyabilirsiniz.

 

Psikologların Etik Yönetmeliği

Öncelikle psikologlar, ister bir kurum bünyesinde çalışıyor olsun ister kendi özel ofisleri olsun; her psikolog Türk Psikologlar Derneği’nin kontrol ve gözetimi altındadır ve onların belirledikleri kurallara göre faaliyet gösterirler. Psikologların uyması gereken en önemli kural ise etik kurallarıdır. Bu yüzden Amerikan Psikoloji Derneği (APA) Etik Yönetmeliği ve Türk Psikologlar Derneği tarafından APA standartlarında çıkarılan etik Yönetmeliğine tüm psikologlar tabidir ve uymakla yükümlüdür.

Sır saklama yükümlülüğü

Nasıl ki hasta doktor arasında bir mahremiyet varsa ve doktor hastanın sırlarını saklamakla yükümlü ise psikolog ve hastası arasında da aynı durum geçerlidir. Psikolog ile doktorla olandan çok daha özel bilgiler paylaşıldığı için psikoloğun bu sorumluluğu ve sonuçları da daha ağırdır. Psikoloğun bu sırları hastanın rızası dışında açıklaması güveni kötüye kullanma sayılmaktadır. Bu durumun ise iki istisnası vardır: birincisi hizmet alan kişinin kendisine, psikoloğa veya herhangi bir yakınına zarar vermesi ihtimalidir. İkincisi ise kişinin 18 yaş olması veya cezai ehliyeti olmaması durumlarını kötüye kullanım halidir. Bu durumlarda psikolog hizmet alanın rızası dışında gerekli makamlara söz konusu bilgilendirmeleri yapmalıdır. Psikologların etik sorumlulukları çeşitli yönetmeliklerce de tartışılan ve sürekli değişen yapıdadır.

psikologlar nasıl tedavi eder

Psikolog Ve Hizmet Alan Arasındaki İlişki

Psikolog ve hizmet alan kişi arasında kesinlikle kişisel bir yakınlaşma olmamalıdır. Psikolog, danışmanlık hizmeti sırasında bu kimliğini korumalı ve arkadaşça veya cinsel amaçlı yaklaşımlar sergilemekten kaçınmalıdır. Hizmet alanın kendisine duyduğu güveni kullanarak maddi, manevi veya cinsel yönden bu kişiden yararlanmaya çalışması suç teşkil etmektedir. Hasta ile özel hayatında görüşmemeli yalnızca danışmanlık seanslarında bir araya gelmelidir. Ankara’daki bazı özel psikolog klinikleri de seçtikleri doktorlarında bu şekildeki ilişkiler için bazı testler uygulamaya başlamıştır, bu testler doktorun hasta ile olan iletişim kabiliyetine dayanmakla birlikte etik konular atlanmaması ile dikkat çekmektedir.

Psikoloğun Bilgilendirme Yükümlülüğü

Psikolog hizmet alan kişi ile olan diyalogları sırasında izlediği yol ve yöntemler hakkında hizmet alanı bilgilendirmelidir ve yanlış bilgi vermekten de kaçınmalıdır. Ülkemizdeki devlet hastanelerinde ihmal edilen bu durum, psikolojik danışmanlık alan kişi sayısını giderek azaltmakta, İstanbul, İzmir ve Ankara gibi şehirlerin büyük devlet hastanelerinde de boşluklar yaratmaktadır. Hasta üzerinde sosyal veya psikolojik deney yapacak ise psikologlar ayrıca hizmet alana bu deneyi açıklamalı ve rızasını almalıdır. Bu durumun istisnası ise deneyi açıklama halinin deneye zarar verecek olmasıdır. Bu gibi durumlarda hastaya geçici olarak yanlış veya eksik bilgi verilebilir. Ancak bu halde de deney biter bitmez hastaya gerçek durum açıklanmalı ve elde edilen veri ve sonuçlar, yapılan analizler hastaya açıklamalıdır. Burada bahsedilen deney kesinlikle tıbbi bir deney veya ilaç kullanımı olmayıp; davranış şeklinin değiştirilmesi, başka bir tutum sergileme gibi davranışlar veya sosyal hareketler olmaktadır.

Tüm bunları bilmeniz halinde karşınızdaki psikoloğun bu işin uzmanı olduğunu, ona güven duyabileceğinizi ve herhangi bir sorun halinde haklarınızı bildiğiniz için nasıl davranacağınızı bilerek güvenle hizmet alabilirsiniz.

Faydalı Web Sayfaları

https://www.simplypsychology.org/Ethics.html

http://psikologankara.org/